تفسير : هنگامى كه موسى را ندا كرديم ( مراد نداهاى حق تعالى با موسى در شب مناجات و تكلم او با وى است ) تو در جانب كوه طور نبودى تا از مشاهدات خبر دهى ؛ لكن به خاطر رحمتى كه از پروردگارت بود تو را از آنها آگاه كرديم . يعنى چون رحمت پروردگار شامل حال توست به تو خبر داديم تا بترسانى قومى را كه پيش از تو براى آنها بيم‌رسانى نيامده است . مراد از زمان ، ما بين زمان حضرت عيسى عليه السلام و حضرت خاتم صلى الله عليه و آله است كه حدود ششصد سال بود ، يا زمان حضرت اسماعيل تا زمان آن حضرت باشد كه پيغمبرى بر عرب مبعوث نشد . تو را فرستاديم لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ : شايد ايشان پند بگيرند و راه نجات يابند . [ علّت تأخير مجازات ] وَ لَوْلَآ أَن تُصِيبَهُم مُّصِيبَةُم بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَيَقُولُواْ رَبَّنَا لَوْلَآ أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ ءَايتِكَ وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ( 47 ) تفسير : و اگر نه آن بود كه چون مصيبت و عقوبتى به عنوان مجازات و كيفر آنچه خودشان پيش فرستاده‌اند از شرك و كفر و ظلم و ساير معاصى به آنها برسد حجّت آورند و بگويند : پروردگارا ، چرا به سوى ما پيغمبرى نفرستادى تا آيات و احكام تو را پيروى كنيم و او را تصديق نماييم و از گرويدگان به او باشيم ؟ ! ( جواب « لولا » ى اوّل كه امتناعيه است محذوف است ) يعنى اگر نه آن است كه به وقت حلول عذاب حجّت آورند كه پيغمبرى براى ما نيامد و ما را به حق دعوت نكرد ، همانا بدون فرستادن پيامبر ، آنها را به خاطر كفر و فسقشان عذاب مىكرديم ؛ اما ما همواره عقل